لینک پیوند:https://xeno-canto.org/species/Coccothraustes-coccothraustes
صدا:
نام فارسی: سهره نوک‌کلفت
نام انگلیسی: Hawfinch
نام علمی: Coccothraustes coccothraustes
مشخصات کلی ظاهری
طول بدن: ۱۶ تا ۱۸ سانتی‌متر
گستردگی بال‌ها: ۲۹ تا ۳۳ سانتی‌متر
سهره نوک‌بزرگ پرنده‌ای متوسط‌جثه از خانواده سهره‌ها است که به دلیل داشتن منقار بسیار بزرگ، پهن و قدرتمند نسبت به اندازه بدن، به‌راحتی قابل شناسایی است.
این پرنده دارای سری بزرگ، گردنی کوتاه، بدن نسبتاً تنومند و دم کوتاه است. منقار ضخیم آن برای شکستن دانه‌های سخت، به‌ویژه هسته میوه‌ها و دانه‌های درختان، سازگاری پیدا کرده است.
پرنده نر دارای رنگ‌آمیزی چشمگیرتری است؛ سر به رنگ قهوه‌ای مایل به نارنجی، اطراف چشم‌ها و گلو سیاه، پشت بدن قهوه‌ای روشن و زیرتنه نخودی یا صورتی مایل به قهوه‌ای است. بال‌ها سیاه با لکه‌های سفید مشخص و نوار آبی‌رنگ روی بال دیده می‌شود.
ماده‌ها و پرندگان نابالغ رنگی ساده‌تر و کمرنگتر دارند، اما منقار بزرگ و قدرتمند در آن‌ها همچنان مشخص است.
کلید اصلی شناسایی
منقار بسیار بزرگ و مخروطی، سر بزرگ، لکه سیاه اطراف چشم و گلو، نوار سفید روی بال‌ها و بدن تنومند، مهم‌ترین ویژگی‌های شناسایی سهره نوک‌بزرگ هستند.
این پرنده به دلیل قدرت زیاد منقار، قادر است دانه‌های سختی مانند هسته گیلاس و سایر میوه‌های درختی را بشکند.
تفاوت نر و ماده
سهره نوک‌بزرگ نر و ماده از نظر اندازه مشابه هستند، اما تفاوت‌هایی در رنگ‌آمیزی آن‌ها دیده می‌شود.
نرها:
- رنگ سر و سینه روشن‌تر و مشخص‌تر است.
- لکه سیاه صورت و گلو واضح‌تر دیده می‌شود.
- نوارهای رنگی روی بال‌ها تضاد بیشتری دارند.
ماده‌ها:
- رنگ بدن کدرتر و قهوه‌ای‌تر است.
- رنگ سر و زیرتنه روشن‌تر و کمرنگتر دیده می‌شود.
- الگوی بال‌ها مشابه نرها اما با وضوح کمتر است.
جوجه‌ها / تخم
فصل جوجه‌آوری معمولاً از اواخر بهار آغاز می‌شود. سهره نوک‌بزرگ معمولاً ۴ تا ۶ تخم می‌گذارد.
تخم‌ها کوچک، بیضی‌شکل و به رنگ سبز یا آبی کم‌رنگ هستند و لکه‌ها و خال‌های قهوه‌ای، خاکستری یا قرمز روی آن‌ها دیده می‌شود.
لانه معمولاً در شاخه‌های بالایی درختان، میان شاخ‌وبرگ‌های متراکم ساخته می‌شود. ساختار لانه از شاخه‌های کوچک، ریشه‌های ظریف، خزه و مواد گیاهی تشکیل شده و داخل آن با مواد نرم پوشانده می‌شود.
دوره خوابیدن روی تخم‌ها حدود ۱۱ تا ۱۳ روز طول می‌کشد. جوجه‌ها پس از تولد بدون پر بوده و برای تغذیه کاملاً به والدین وابسته هستند. پس از حدود دو هفته توانایی ترک لانه را پیدا می‌کنند.
نحوه پرواز
سهره نوک‌بزرگ پروازی موجی و سریع دارد و هنگام حرکت بین درختان با چند بال‌زدن قوی جابه‌جا می‌شود.
این پرنده معمولاً در قسمت‌های بالایی درختان فعالیت می‌کند و به دلیل رفتار محتاطانه، مشاهده آن در طبیعت نسبت به بسیاری از سهره‌ها دشوارتر است.
خارج از فصل جوجه‌آوری ممکن است در گروه‌های کوچک دیده شود، اما معمولاً پرنده‌ای کم‌تحرک و آرام است.
تغذیه
سهره نوک‌بزرگ بیشتر از دانه‌ها و بخش‌های گیاهی تغذیه می‌کند و منقار قدرتمند آن برای شکستن مواد سخت بسیار مناسب است.
رژیم غذایی آن شامل:
- هسته میوه‌های جنگلی
- دانه درختان
- دانه‌های گیاهی
- جوانه‌های گیاهان
- میوه‌های کوچک
است.
در فصل جوجه‌آوری برای تأمین پروتئین مورد نیاز جوجه‌ها از:
- حشرات
- لارو حشرات
- بی‌مهرگان کوچک
نیز استفاده می‌کند.
پراکنش
سهره نوک‌بزرگ در زیستگاه‌هایی مانند جنگل‌های برگ‌ریز، جنگل‌های مخلوط، باغ‌ها و مناطق دارای درختان میوه دیده می‌شود.
در ایران، این پرنده در جنگل‌های هیرکانی شمال کشور، مناطق جنگلی استان گلستان، مازندران و گیلان پراکنش دارد.
جنگل‌های النگدره با داشتن درختان متنوع، به‌ویژه درختانی که دانه و میوه تولید می‌کنند، محیط مناسبی برای حضور سهره نوک‌بزرگ فراهم می‌کنند. این پرنده با تغذیه از دانه‌ها و پراکنده‌سازی بذر گیاهان، نقش مهمی در چرخه طبیعی جنگل دارد.