صدا:
نام فارسی: سمور جنگلی (سمور کاج اروپایی)
نام انگلیسی: Pine Marten
نام علمی: Martes martes
معرفی کلی
سمور جنگلی یکی از گونه‌های خانواده راسوها و از پستانداران کوچک گوشتخوار مناطق جنگلی است. این جانور جثه‌ای تقریباً به اندازه گربه دارد و به دلیل توانایی بالا در زندگی روی درختان، یکی از گونه‌های شاخص زیست‌بوم‌های جنگلی به شمار می‌رود.
سمور جنگلی بومی اروپا و بخش‌هایی از آسیای غربی است و در ایران نیز در زیستگاه‌های جنگلی شمال کشور، به‌ویژه جنگل‌های هیرکانی، حضور دارد.
این جانور به دلیل رفتار پنهان‌کارانه، فعالیت شبانه و زندگی در بخش‌های متراکم جنگل، به‌ندرت توسط انسان مشاهده می‌شود.
مشخصات کلی ظاهری
سمور جنگلی بدنی کشیده، پاهای کوتاه و دمی بلند و پرپشت دارد.
طول بدن: حدود ۵۰ سانتی‌متر
طول دم: حدود ۲۵ سانتی‌متر
وزن: حدود ۱ تا ۲ کیلوگرم
پوشش بدن آن معمولاً به رنگ قهوه‌ای است و در فصل زمستان خز آن بلندتر، ضخیم‌تر و نرم‌تر می‌شود.
یکی از ویژگی‌های مشخص این جانور وجود لکه‌ای روشن به رنگ زرد یا کرم در قسمت گلو و سینه است که به شناسایی آن کمک می‌کند.
نرها معمولاً کمی بزرگ‌تر از ماده‌ها هستند.
کلید اصلی شناسایی
بدن کشیده و باریک، دم بلند و پرپشت، خز قهوه‌ای‌رنگ و لکه زردرنگ در ناحیه گلو از مهم‌ترین ویژگی‌های شناسایی سمور جنگلی است.
توانایی بالارفتن از درختان و حرکت سریع میان شاخه‌ها نیز از ویژگی‌های شاخص این گونه محسوب می‌شود.
تفاوت نر و ماده
سمورهای نر و ماده شباهت زیادی به یکدیگر دارند.
نرها معمولاً جثه بزرگ‌تر و وزن بیشتری نسبت به ماده‌ها دارند، اما تفاوت ظاهری مشخصی میان آن‌ها دیده نمی‌شود.
جوجه‌ها / توله‌ها
فصل تولیدمثل سمور جنگلی معمولاً در تابستان انجام می‌شود، اما رشد جنین با تأخیر همراه است و تولد نوزادان معمولاً در فصل بهار اتفاق می‌افتد.
ماده معمولاً بین ۱ تا ۵ توله به دنیا می‌آورد. توله‌ها در زمان تولد نابینا و ناتوان هستند و برای رشد و یادگیری مهارت‌های زندگی به مادر وابسته‌اند.
نوزادان پس از چند ماه توانایی حرکت مستقل پیدا می‌کنند و حدود شش ماهگی به استقلال کامل می‌رسند.
زیستگاه
سمور جنگلی بیشتر در جنگل‌های متراکم و پردرخت زندگی می‌کند.
زیستگاه‌های مناسب این جانور شامل:
- جنگل‌های برگ‌ریز
- جنگل‌های مختلط
- مناطق دارای درختان قدیمی و شکاف‌های طبیعی
است.
این جانور معمولاً لانه خود را در شکاف درختان، حفره‌های طبیعی یا زیر پوشش گیاهی ایجاد می‌کند.
در جنگل‌های هیرکانی شمال ایران، وجود درختان کهنسال و پوشش گیاهی متراکم، شرایط مناسبی برای زندگی این گونه فراهم می‌کند.
نحوه حرکت و رفتار
سمور جنگلی جانوری بسیار چابک و ماهر در حرکت روی درختان است.
این گونه تنها سموری است که توانایی جمع کردن پنجه‌های خود را دارد؛ ویژگی‌ای که باعث افزایش قدرت گرفتن از شاخه‌ها و حرکت آسان‌تر در ارتفاع می‌شود.
سمور جنگلی می‌تواند فاصله‌های چند متری را از شاخه‌ای به شاخه دیگر بپرد و در عین حال روی زمین نیز سرعت مناسبی دارد.
این جانور معمولاً به صورت انفرادی زندگی می‌کند و بیشتر در شب، هنگام غروب و طلوع خورشید فعال است.
تغذیه
سمور جنگلی جانوری همه‌چیزخوار است و رژیم غذایی متنوعی دارد.
غذای آن شامل:
- پستانداران کوچک مانند جوندگان
- پرندگان و تخم پرندگان
- حشرات
- قورباغه‌ها
- خزندگان کوچک
- عسل
- لاشه جانوران
است.
همچنین از مواد گیاهی مانند:
- میوه‌های جنگلی
- دانه‌ها
- توت‌ها
نیز تغذیه می‌کند.
تنوع غذایی بالا به سمور جنگلی کمک می‌کند تا در شرایط مختلف محیطی به زندگی ادامه دهد.
پراکنش
سمور جنگلی در بخش‌هایی از اروپا و آسیای غربی پراکنش دارد.
در ایران این گونه بیشتر در جنگل‌های شمال کشور و زیست‌بوم ارزشمند هیرکانی دیده می‌شود.
جنگل‌های گلستان و مناطق جنگلی مانند النگدره با داشتن پوشش گیاهی متراکم، درختان قدیمی و منابع غذایی مناسب، از زیستگاه‌های مهم گونه‌های کوچک گوشتخوار مانند سمور جنگلی محسوب می‌شوند.