لینک پیوند:https://xeno-canto.org/species/Troglodytes-troglodytes
صدا:
نام فارسی: ایلیکایی (دارخزک)
نام انگلیسی: Eurasian Wren
نام علمی: Troglodytes troglodytes
مشخصات کلی ظاهری
طول بدن: ۸ تا ۱۰ سانتی‌متر
گستردگی بال‌ها: ۱۳ تا ۱۷ سانتی‌متر
ایلیکایی یکی از کوچک‌ترین پرندگان ایران و اروپا است. این پرنده جثه‌ای بسیار کوچک، بدنی گرد، سر نسبتاً بزرگ، منقار باریک و نوک‌تیز و دم کوتاه اما معمولاً بالا نگه‌داشته دارد.
رنگ بدن ایلیکایی قهوه‌ای مایل به قرمز است و سطح پشت بدن با نوارهای تیره و روشن پوشیده شده است. بال‌ها و دم دارای راه‌راه‌های مشخص قهوه‌ای و تیره هستند. زیرتنه معمولاً روشن‌تر و به رنگ قهوه‌ای خاکستری دیده می‌شود.
نر و ماده شباهت بسیار زیادی به یکدیگر دارند و تشخیص آن‌ها از روی ظاهر دشوار است. پرندگان نابالغ نیز شبیه بالغ‌ها هستند اما رنگ بدن آن‌ها کمی کمرنگ‌تر و الگوی راه‌راه‌ها کمتر مشخص است.
کلید اصلی شناسایی
جثه بسیار کوچک، بدن گرد، دم کوتاه و اغلب بالا نگه‌داشته، رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز و نوارهای تیره روی بال‌ها و پشت بدن، مهم‌ترین ویژگی‌های شناسایی ایلیکایی هستند.
تفاوت نر و ماده
نر و ماده ایلیکایی از نظر ظاهری تقریباً مشابه هستند و تفاوت رنگی مشخصی بین آن‌ها دیده نمی‌شود.
نرها:
- معمولاً کمی قلمروطلب‌تر هستند.
- آواز بلند و متنوعی برای جذب ماده و دفاع از محدوده خود دارند.
ماده‌ها:
- اندکی کوچک‌تر هستند.
- بیشتر در دوره جوجه‌آوری درگیر ساخت لانه و مراقبت از جوجه‌ها هستند.
جوجه‌ها / تخم
فصل جوجه‌آوری معمولاً از بهار آغاز می‌شود. ایلیکایی معمولاً ۵ تا ۸ تخم سفید با لکه‌های قهوه‌ای یا قرمز می‌گذارد.
لانه این پرنده به شکل گنبدی و بسته ساخته می‌شود و معمولاً در شکاف درختان، میان ریشه‌ها، زیر بوته‌ها، دیواره‌های سنگی یا میان پوشش گیاهی متراکم قرار می‌گیرد.
لانه از خزه، برگ خشک، علف و مواد گیاهی ساخته می‌شود و فضای داخلی آن با پر و مواد نرم پوشانده می‌شود.
دوره خوابیدن روی تخم‌ها حدود ۱۴ تا ۱۶ روز طول می‌کشد. جوجه‌ها پس از تولد بدون پر بوده و کاملاً به والدین وابسته هستند. پس از حدود دو تا سه هفته توانایی ترک لانه را پیدا می‌کنند.
نحوه پرواز
ایلیکایی پروازی کوتاه و سریع دارد و معمولاً در فاصله‌های نزدیک میان بوته‌ها، تنه درختان و سطح پایین جنگل حرکت می‌کند.
این پرنده بیشتر به صورت تنها دیده می‌شود و به دلیل جثه کوچک و حرکت سریع، مشاهده آن در محیط طبیعی دشوار است.
اغلب در نزدیکی سطح زمین حرکت می‌کند و با بالا و پایین بردن دم خود، بین برگ‌های خشک و پوشش گیاهی به دنبال غذا می‌گردد.
تغذیه
ایلیکایی بیشتر از جانوران کوچک تغذیه می‌کند و منقار باریک آن برای شکار موجودات کوچک میان شکاف‌ها و پوشش گیاهی مناسب است.
رژیم غذایی آن شامل:
- حشرات
- لارو حشرات
- عنکبوت‌ها
- کرم‌های کوچک
- تخم و شفیره حشرات
- بی‌مهرگان کوچک
است.
در فصل سرد که دسترسی به حشرات کمتر می‌شود، ممکن است از برخی دانه‌های گیاهی و مواد غذایی موجود در محیط نیز استفاده کند.
پراکنش
ایلیکایی در زیستگاه‌هایی مانند جنگل‌های انبوه، مناطق دارای پوشش بوته‌ای، کنار رودخانه‌ها، باغ‌ها و مناطق مرطوب دیده می‌شود.
در ایران، این پرنده بیشتر در جنگل‌های هیرکانی شمال کشور، به‌ویژه مناطق جنگلی استان گلستان، مازندران و گیلان پراکنش دارد.
جنگل‌های النگدره با داشتن درختان قدیمی، پوشش گیاهی متراکم، تنه‌های پوسیده و لایه‌های برگ کف جنگل، محیط مناسبی برای حضور این پرنده کوچک و پنهان‌کار فراهم می‌کنند.