نام فارسی: سهره سیاه
نام انگلیسی: Black Bullfinch
نام علمی: Pyrrhula pyrrhula
مشخصات کلی ظاهری
طول بدن: ۱۴ تا ۱۷ سانتی‌متر
گستردگی بال‌ها: ۲۲ تا ۲۹ سانتی‌متر
سهره سیاه پرنده‌ای کوچک تا متوسط‌جثه از خانواده سهره‌ها است که بدنی فشرده، سر بزرگ، دم کوتاه و منقار بسیار قوی و مخروطی دارد. این منقار قدرتمند به آن کمک می‌کند تا دانه‌ها و جوانه‌های گیاهی را به‌راحتی جدا و مصرف کند.
پرنده نر دارای سر، پیشانی و چانه کاملاً سیاه‌رنگ است. پشت بدن خاکستری بوده و بال‌ها و دم سیاه هستند. بخش زیرین بدن در نرها معمولاً به رنگ صورتی مایل به قرمز دیده می‌شود.
ماده‌ها رنگی ساده‌تر دارند؛ سر و بال‌ها تیره‌تر بوده و بخش‌های زیرین بدن به رنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری است. پرندگان نابالغ معمولاً فاقد رنگ سیاه مشخص روی سر بوده و رنگ بدن آن‌ها کمرنگ‌تر است.
کلید اصلی شناسایی
سر و صورت سیاه، منقار کوتاه و ضخیم، بدن فشرده، بال‌ها و دم تیره و تضاد رنگی بین سر سیاه و بدن خاکستری از مهم‌ترین ویژگی‌های شناسایی سهره سیاه هستند.
آواز آرام و سوت‌مانند و رفتار کم‌تحرک آن در میان شاخ‌وبرگ درختان نیز از نشانه‌های تشخیص این پرنده است.
تفاوت نر و ماده
سهره سیاه دارای تفاوت رنگی مشخص بین دو جنس است.
نرها:
- سر و صورت کاملاً سیاه دارند.
- سینه و شکم معمولاً صورتی یا قرمز مایل به قهوه‌ای است.
- تضاد رنگی بدن بیشتر دیده می‌شود.
ماده‌ها:
- رنگ بدن ساده‌تر و خاکستری‌تر است.
- بخش زیرین بدن قهوه‌ای روشن یا خاکستری دیده می‌شود.
- سر سیاه‌رنگ نرها را ندارند.
جوجه‌ها / تخم
فصل جوجه‌آوری معمولاً از بهار آغاز می‌شود. سهره سیاه معمولاً ۴ تا ۶ تخم می‌گذارد.
تخم‌ها کوچک، بیضی‌شکل و به رنگ آبی کم‌رنگ یا سفید مایل به سبز هستند و لکه‌های قهوه‌ای یا قرمز روی آن‌ها دیده می‌شود.
لانه معمولاً در میان شاخه‌های متراکم درختان و بوته‌ها ساخته می‌شود. ساختار لانه از شاخه‌های نازک، خزه، ریشه‌های گیاهی و مواد نرم تشکیل شده است.
دوره خوابیدن روی تخم‌ها حدود ۱۲ تا ۱۴ روز طول می‌کشد. جوجه‌ها پس از تولد بدون پر بوده و برای تغذیه کاملاً به والدین وابسته هستند. پس از حدود دو هفته توانایی ترک لانه را پیدا می‌کنند.
نحوه پرواز
سهره سیاه پروازی سریع و موجی شکل دارد و معمولاً با بال‌زدن‌های کوتاه بین درختان حرکت می‌کند.
این پرنده اغلب در قسمت‌های بالایی درختان فعالیت دارد و خارج از فصل جوجه‌آوری ممکن است در گروه‌های کوچک دیده شود.
پرواز آن معمولاً مستقیم و کوتاه است و بیشتر برای جابه‌جایی بین درختان و بوته‌ها انجام می‌شود.
تغذیه
سهره سیاه بیشتر از مواد گیاهی تغذیه می‌کند و منقار قدرتمند آن برای شکستن دانه‌ها و تغذیه از جوانه‌ها سازگاری یافته است.
رژیم غذایی آن شامل:
- دانه گیاهان مختلف
- جوانه درختان
- دانه‌های مخروطیان
- میوه‌های کوچک جنگلی
- توت‌ها
- جوانه‌های گل و درختان
است.
در فصل جوجه‌آوری برای تأمین پروتئین مورد نیاز جوجه‌ها از:
- حشرات کوچک
- لارو حشرات
نیز استفاده می‌کند.
پراکنش
سهره سیاه در زیستگاه‌هایی مانند جنگل‌های سوزنی‌برگ، جنگل‌های مخلوط، مناطق کوهستانی و درختزارهای متراکم دیده می‌شود.
در ایران، این پرنده بیشتر در جنگل‌های هیرکانی شمال کشور، به‌ویژه مناطق جنگلی استان گلستان، مازندران و گیلان مشاهده می‌شود.
جنگل‌های النگدره با داشتن درختان بلند، پوشش گیاهی متنوع و منابع غذایی مناسب، شرایط مطلوبی برای حضور این گونه فراهم می‌کنند.
اهمیت زیست‌محیطی
سهره سیاه با تغذیه از دانه‌ها و میوه‌های جنگلی، نقش مهمی در پراکنش بذر گیاهان و پویایی اکوسیستم جنگلی دارد. حضور این پرنده در جنگل‌های هیرکانی نشان‌دهنده وجود زیستگاه‌های طبیعی و سالم با تنوع گیاهی مناسب است.