لینک پیوند: https://xeno-canto.org/species/Oriolus-oriolus
صدا:
نام فارسی: پری‌شاهرخ
نام انگلیسی: Eurasian Golden Oriole
نام علمی: Oriolus oriolus
مشخصات کلی ظاهری
طول بدن: ۲۴ تا ۲۵ سانتی‌متر
گستردگی بال‌ها: ۴۴ تا ۴۷ سانتی‌متر
پری‌شاهرخ پرنده‌ای متوسط‌جثه و بسیار زیبا از خانواده پری‌شاهرخیان است که به دلیل رنگ زرد درخشان بدن و آواز خوش‌آهنگ خود شناخته می‌شود. این پرنده بدنی کشیده، سر نسبتاً بزرگ، منقار بلند و نوک‌تیز و دم نسبتاً بلند دارد.
پرنده نر دارای رنگ زرد طلایی روشن در بخش‌های زیادی از بدن است. بال‌ها و دم سیاه‌رنگ بوده و لکه زرد مشخصی روی بال‌ها دیده می‌شود. اطراف چشم‌ها نیز نوار سیاهی وجود دارد که تا پشت سر امتداد پیدا می‌کند.
ماده‌ها رنگی متفاوت و ساده‌تر دارند؛ بخش پشتی بدن سبز زیتونی و زیرتنه روشن با رگه‌های تیره است. پرندگان نابالغ نیز معمولاً شبیه ماده‌ها هستند و رنگ زرد کمتری دارند.
کلید اصلی شناسایی
رنگ زرد طلایی درخشان نرها، بال‌های سیاه با لکه زرد، منقار قرمز مایل به صورتی و آواز سوت‌مانند و فلوتی، مهم‌ترین ویژگی‌های شناسایی پری‌شاهرخ هستند.
این پرنده معمولاً در میان شاخ‌وبرگ درختان پنهان می‌ماند و بیشتر با صدا و رنگ درخشان خود قابل تشخیص است.
تفاوت نر و ماده
پری‌شاهرخ دارای تفاوت رنگی مشخص بین دو جنس است.
نرها:
- بدن زرد طلایی روشن دارند.
- بال‌ها و دم کاملاً سیاه‌تر است.
- رنگ‌آمیزی بسیار درخشان‌تری نسبت به ماده دارند.
ماده‌ها:
- رنگ بدن سبز زیتونی و خاکستری‌تر است.
- زیرتنه روشن با خطوط تیره دارد.
- کمتر جلب توجه می‌کند و استتار بهتری در میان برگ‌ها دارد.
جوجه‌ها / تخم
فصل جوجه‌آوری پری‌شاهرخ معمولاً از اواخر بهار آغاز می‌شود. این پرنده معمولاً ۳ تا ۵ تخم سفید یا کرم‌رنگ با لکه‌های قهوه‌ای و سیاه می‌گذارد.
لانه پری‌شاهرخ یکی از ویژگی‌های جالب این پرنده است؛ لانه به شکل کاسه‌ای عمیق و آویزان مانند سبد کوچک، بین دو شاخه باریک درخت ساخته می‌شود. این لانه از الیاف گیاهی، علف، پوست درخت و مواد نرم ساخته می‌شود.
دوره خوابیدن روی تخم‌ها حدود ۱۵ تا ۱۷ روز طول می‌کشد. جوجه‌ها پس از تولد برای تغذیه کاملاً به والدین وابسته هستند و پس از چند هفته توانایی ترک لانه را پیدا می‌کنند.
نحوه پرواز
پری‌شاهرخ پروازی سریع و مستقیم دارد و معمولاً در ارتفاع متوسط بین تاج درختان حرکت می‌کند.
این پرنده بیشتر زمان خود را در قسمت‌های بالایی درختان سپری می‌کند و به دلیل زندگی در میان شاخ‌وبرگ‌های انبوه، کمتر روی زمین دیده می‌شود.
در هنگام مهاجرت، پروازهای طولانی‌تری انجام داده و مسافت‌های زیادی را طی می‌کند.
تغذیه
پری‌شاهرخ پرنده‌ای همه‌چیزخوار است و رژیم غذایی آن با تغییر فصل تغییر می‌کند.
رژیم غذایی آن شامل:
- حشرات
- لارو حشرات
- پروانه‌ها و شفیره آن‌ها
- عنکبوت‌ها
- میوه‌های جنگلی
- توت‌ها
- گیلاس و میوه‌های نرم
است.
در فصل جوجه‌آوری بیشتر از حشرات تغذیه می‌کند تا نیاز پروتئینی جوجه‌ها تأمین شود و در پایان تابستان و پاییز مصرف میوه افزایش می‌یابد.
پراکنش
پری‌شاهرخ در زیستگاه‌هایی مانند جنگل‌های برگ‌ریز، جنگل‌های مخلوط، باغ‌ها، پارک‌های جنگلی و مناطق دارای درختان بلند دیده می‌شود.
این پرنده در ایران بیشتر به‌عنوان پرنده مهاجر تابستانه در مناطق شمالی کشور، به‌ویژه جنگل‌های هیرکانی استان‌های گلستان، مازندران و گیلان مشاهده می‌شود.
جنگل‌های النگدره با داشتن درختان بلند، پوشش گیاهی متراکم و تنوع بالای حشرات و میوه‌های جنگلی، زیستگاه مناسبی برای حضور این پرنده زیبا فراهم می‌کند.
اهمیت زیست‌محیطی
پری‌شاهرخ با تغذیه از حشرات و پراکنده کردن بذر گیاهان از طریق مصرف میوه‌های جنگلی، نقش مهمی در حفظ تعادل اکوسیستم جنگلی دارد. حضور این پرنده رنگارنگ در جنگل‌های هیرکانی نشانه‌ای از تنوع زیستی و سلامت زیستگاه‌های طبیعی محسوب می‌شود.