لینک پیوند: https://xeno-canto.org/species/Dryocopus-martius
صدا:
نام فارسی: دارکوب سیاه
نام انگلیسی: Black Woodpecker
نام علمی: Dryocopus martius
مشخصات کلی ظاهری
طول بدن: ۴۵ تا ۵۵ سانتی‌متر
گستردگی بال‌ها: ۶۴ تا ۶۸ سانتی‌متر
دارکوب سیاه یکی از بزرگ‌ترین گونه‌های دارکوب در جهان و بزرگ‌ترین دارکوب ایران است. این پرنده بدنی کشیده، سر بزرگ، منقار بلند و بسیار قدرتمند و دم سخت و نوک‌تیز دارد که برای تکیه دادن هنگام حرکت روی تنه درختان استفاده می‌شود.
رنگ تمام بدن این پرنده تقریباً سیاه براق است و تنها بخش رنگی مشخص آن تاج قرمز روی سر است. در نرها تمام تاج سر به رنگ قرمز دیده می‌شود، اما در ماده‌ها تنها قسمت پشتی تاج دارای رنگ قرمز است.
منقار دارکوب سیاه به رنگ روشن و خاکستری مایل به سفید است و با قدرت زیادی می‌تواند در تنه درختان قدیمی حفره ایجاد کند.
کلید اصلی شناسایی
جثه بسیار بزرگ، پرهای کاملاً سیاه، تاج قرمز روی سر، منقار بلند و قدرتمند و صدای بلند و کوبش‌های مشخص روی تنه درختان، مهم‌ترین ویژگی‌های شناسایی دارکوب سیاه هستند.
این پرنده به دلیل اندازه بزرگ و رنگ کاملاً سیاه، به‌راحتی از سایر دارکوب‌های ایران قابل تشخیص است.
تفاوت نر و ماده
دارکوب سیاه نر و ماده از نظر اندازه و رنگ بدن شباهت زیادی به یکدیگر دارند، اما در قسمت تاج سر تفاوت‌هایی دیده می‌شود.
نرها:
- دارای تاج قرمز کامل از پیشانی تا پشت سر هستند.
- معمولاً رنگ تاج روشن‌تر و گسترده‌تر است.
ماده‌ها:
- فقط بخش پشتی تاج سر قرمز رنگ است.
- قسمت جلویی سر کاملاً سیاه باقی می‌ماند.
جوجه‌ها / تخم
فصل جوجه‌آوری معمولاً از اوایل بهار آغاز می‌شود. دارکوب سیاه معمولاً ۳ تا ۵ تخم سفید و براق می‌گذارد.
لانه این پرنده داخل تنه درختان بزرگ و قدیمی ساخته می‌شود. دارکوب سیاه با ضربه‌های قدرتمند منقار خود، حفره‌ای عمیق در تنه درخت ایجاد می‌کند که معمولاً چندین سال قابل استفاده است.
دوره خوابیدن روی تخم‌ها حدود ۱۲ تا ۱۴ روز طول می‌کشد. جوجه‌ها پس از تولد بدون پر بوده و کاملاً به والدین وابسته هستند. پس از چند هفته رشد، توانایی ترک لانه و حرکت روی درختان را پیدا می‌کنند.
نحوه پرواز
دارکوب سیاه پروازی موجی و نسبتاً سنگین دارد. مانند بسیاری از دارکوب‌ها، هنگام پرواز چند بال‌زدن سریع انجام داده و سپس برای مدت کوتاهی در هوا سر می‌خورد.
این پرنده بیشتر در ارتفاعات جنگلی و میان درختان بزرگ حرکت می‌کند و معمولاً برای جابه‌جایی بین درختان قدیمی پرواز می‌کند.
هنگام بالا رفتن از تنه درخت، از پاهای قوی و دم سخت خود برای حفظ تعادل استفاده می‌کند.
تغذیه
دارکوب سیاه بیشتر از حشرات موجود در چوب درختان تغذیه می‌کند و نقش مهمی در کنترل جمعیت حشرات چوب‌خوار دارد.
رژیم غذایی آن شامل:
- مورچه‌های چوب‌خوار
- لارو سوسک‌ها
- حشرات داخل تنه درختان
- شفیره حشرات
- عنکبوت‌ها
- بی‌مهرگان کوچک
است.
این پرنده با شکستن پوست درختان و استفاده از زبان بلند و چسبناک خود، حشرات پنهان در چوب را پیدا می‌کند.
پراکنش
دارکوب سیاه در جنگل‌های وسیع و قدیمی، به‌ویژه جنگل‌های دارای درختان کهنسال و مرده دیده می‌شود.
در ایران، این گونه بیشتر در جنگل‌های هیرکانی شمال کشور، به‌خصوص مناطق جنگلی استان گلستان، مازندران و گیلان پراکنش دارد.
جنگل‌های النگدره با داشتن درختان قدیمی، پوشش جنگلی متراکم و منابع غذایی مناسب، از زیستگاه‌های ارزشمند برای پرندگان چوب‌زی مانند دارکوب سیاه محسوب می‌شوند.
این پرنده با ایجاد حفره در تنه درختان، علاوه بر تأمین محل زندگی خود، برای بسیاری از گونه‌های دیگر پرندگان و جانوران کوچک نیز پناهگاه ایجاد می‌کند و نقش مهمی در پویایی اکوسیستم جنگل دارد.